Wat te doen als de overeenkomst niet wordt nagekomen?

img

In mijn vorige artikel ben ik ingegaan op de mogelijkheid van opzegging van de zakelijke overeenkomst. Deze keer ga ik in op ontbinding van de overeenkomst. Er is namelijk een juridisch verschil. De mogelijkheid van ontbinding komt aan de orde als er geen - of een te lange - opzegmogelijkheid in de overeenkomst is opgenomen en één van beide partijen de verplichting uit de overeenkomst niet (juist) nakomt. Een voorbeeld hiervan is de situatie waarin u een boekhouder hebt ingeschakeld voor het opstellen van een jaarrekening, maar dan blijkt dat de jaarrekening niet juist is opgesteld. Wat moet u in zo’n situatie doen en hoe kunt u alsnog onder de overeenkomst uit?

Eerste vereiste: tekortkoming in de nakoming

De ontbinding is wettelijk geregeld in artikel 265 van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Een overeenkomst kan pas worden ontbonden als er sprake is van een tekortkoming in de nakoming, oftewel de overeenkomst wordt niet (op de juiste wijze) nagekomen. Het is dus belangrijk om goed te bekijken welke afspraken zijn gemaakt tussen partijen en hoe dit is vastgelegd in de overeenkomst. Ook is het goed om te bekijken of de mogelijkheid van ontbinding uitgesloten is in de overeenkomst.

Tweede vereiste: verzuim

Naast een tekortkoming in de nakoming moet de partij die niet nakomt in verzuim zijn, of moet nakoming blijvend of tijdelijk onmogelijk zijn. In de wet is opgenomen wanneer er sprake is van verzuim: 

  • Als de termijn waarbinnen de gemaakte afspraken moet zijn nagekomen, overschreden is. Na het verstrijken van die termijn treedt verzuim automatisch in.
  • Als u de partij die tekortschiet in haar verplichting al een mogelijkheid hebt gegeven om de overeenkomst binnen een redelijke termijn alsnog na te komen, en deze binnen die termijn ook niet is nagekomen.
  • Als een partij zelf al mededeelt niet meer na te zullen komen.

Derde vereiste: tekortkoming moet ontbinding rechtvaardigen

Het niet nakomen van de overeenkomst moet zo ernstig zijn dat die tekortkoming ontbinding rechtvaardigt. In het geval van het eerdere voorbeeld, kan het zijn dat met de boekhouder is afgesproken dat er meerdere stukken worden opgeleverd dan alleen een jaarrekening. Als er maar één onderdeel niet (juist) is opgeleverd en de rest is wel goed opgeleverd is het de vraag of dat het ontbreken van één onderdeel zo ernstig is dat de hele overeenkomst kan worden ontbonden. Dit moet dus steeds opnieuw per situatie worden bekeken. In sommige situaties is gedeeltelijke ontbinding een oplossing.

Geleverde prestaties moeten worden teruggedraaid

Ontbinding van de overeenkomst kan buiten de rechter om via een brief of een e-mailbericht, tenzij de andere partij de ontbinding van de overeenkomst betwist. Om zekerheid te verkrijgen moet de rechter vaststellen dat de overeenkomst op de juiste wijze is ontbonden. Ontbinding treedt in op het moment dat de overeenkomst door een partij wordt ontbonden en heeft geen terugwerkende kracht. Dat houdt in dat de overeenkomst eindigt op het moment van de ontbinding en er een verplichting ontstaat tot ongedaanmaking van de verplichtingen over en weer. Is er bijvoorbeeld sprake van een koopovereenkomst dan moet het geleverde product door de ene partij worden teruggeleverd. De andere partij moet het betaalde geld terugbetalen. Als ongedaanmaking niet meer mogelijk is, bijvoorbeeld omdat het geleverde product al is gebruikt, treedt hiervoor een schadevergoeding in de plaats.

Volgende keer de vernietiging van de overeenkomst

In dit artikel is de ontbinding van een zakelijke overeenkomst aan bod gekomen. In het volgende artikel bespreek ik nog een andere manier om een overeenkomst te beëindigen: de vernietiging van een overeenkomst. Wat het verschil met de opzegging en ontbinding is leg ik uit in het artikel dat verschijnt op 31 oktober 2017.

img

mr. Patricia Koning

pkoning@eiffel.nl